Otto de Vaal

geplaatst op 29 Jun, 2016

OttodeVaal

Vandaag is het honderd jaar geleden dat de medicus Otto de Vaal werd geboren. Hij was de grondlegger van de hulpverlening aan transgenders in Nederland en organiseerde hier eind jaren zestig, begin jaren zeventig de eerste geslachtsaanpassende operaties. Hij ging daarmee tegen de heersende medische wetenschap in, die transseksualiteit als een psychiatrische aandoening beschouwde, en zeker niet iets dat met een operatie ‘genezen’ kon worden. In 1960 was dat één keer gedaan – bij een vrouw die man werd – en daar was toen zoveel commotie over geweest, dat geen enkele arts zich daarna nog aan zoiets durfde te wagen.
Al snel zong het rond dat er eindelijk een arts was die zich het lot van transseksuelen aantrok en die concrete hulp bood. Transgenders uit binnen- en buitenland wisten De Vaals huis in Buitenveldert te vinden. De Vaal begon ook aan wetenschappelijk onderzoek in een poging de oorzaak van transseksualiteit te achterhalen.
Hij maakte zich ontzettend kwaad over de trieste maatschappelijke positie van transgenders. Ze waren meestal hun baan, familie en vrienden kwijtgeraakt en verdienden soms noodgedwongen hun geld in de prostitutie. Kwakzalvers maakten misbruik van ze en stelden voor enorme bedragen hormoonpillen beschikbaar die levensgevaarlijk waren, omdat ze onnauwkeurig gedoseerd werden, of omdat het middel zelf ongeschikt was. Schreven ze bijvoorbeeld een medicijn voor prostaatkanker voor, omdat dat toevallig ook oestrogenen bevatte.
De Vaal vond dat hij onder die omstandigheden geen vergoeding kon vragen voor zijn diensten. In plaats daarvan zorgde hij dat er geld bij kwam: zijn vrouw en haar vriendinnen zamelden kleding in en hij regelde fondsen waarmee in geval van nood kamerhuur en andere eerste levensbehoeften betaald konden worden. Op die manier was hij ook buiten zijn praktijk voortdurend met de belangen van transgenders bezig. Als er weer eens iemand in travestie was opgepakt door de politie, aarzelde hij niet om middenin de nacht naar het bureau te rijden en de dienstdoende agenten de les te lezen.
Na een hartinfarct in 1975 moest Otto de Vaal het opgeven. Hij bleef langs de zijlijn nog betrokken, maar droeg zijn praktijk – met meer dan tweehonderd transgenders, waarvan inmiddels ruim twintig geopereerd – over aan de internist en endocrinoloog Hellinga die zijn werk via het academisch ziekenhuis van de VU voortzette. In de afgelopen veertig jaar groeide die praktijk uit tot het huidige Kennis- en Zorgcentrum voor Genderdysforie, waar de meeste Nederlandse transgenders geholpen worden.
Een mooie reden om vandaag even stil te staan bij het leven van de man die het initiatief nam voor deze hulpverlening, die we tegenwoordig zo vanzelfsprekend vinden.

Hier lees je een prachtig interview uit 1992 met Otto de Vaal.

3 reacties

  1. Ulla Demmers
    29 juni 2016

    I was very moved by what you have written about Otto. I met Otto for the first time in 1990. Otto made a big impression on me, his knowledge, his great personallity and his fantastic sense of humour. I was very sorry when he died. The world lost a great man who dared to fight for what he believed in. I am lucky to have known Otto and I will never forget him.
    Ulla Demmers

    Reply
  2. Romee
    12 maart 2019

    Dr. de Vaal is voor mij van grote betekenis geweest. Ik zie het eerste bezoek aan hem nog voor me. Een houtenbarak in het Amsterdamse Oosterpark, zijn spreekkamer donker op een brandende bureaulamp na. Hij stelde tijdens het eerste gesprek een andere voornaam voor. Daarmee wilde hij zijn begrip tonen voor het probleem, dat ik sinds mijn derde jaar ervaren heb.
    Het is heel goed met me verlopen. Ik heb een gewoon leven kunnen leiden en mezelf kunnen zijn.
    Bedankt lieve dr. de Vaal,
    Romée

    Reply
  3. Romee
    12 maart 2019

    Wat ik nog wil toevoegen. Deze ontmoetingen vonden bijna 50 jaar geleden plaats. Het was een heel andere tijd en het aantal mensen dat hulp zocht was nog heel beperkt.
    Romée

    Reply

reageer